"Kilka słów na temat Źródeł Chen Taijiquan", Świat Neijia Nr 30 (czerwiec 2003) Drukuj

 Poniższy artykuł stanowi próbę trochę innego spojrzenia na historię rozwoju Chen Taijiquan.

W jednym z artykułów napisałem jako podsumowanie: "istnienie podobieństw myśli pomiędzy "Sztuką wojny" Sun Zi czy dziełami innych chińskich strategów z zasadami pchających dłoni taijiquan oznacza istnienie przekazywanej i twórczo rozwijanej z pokolenia na pokolenie przez setki lat tej samej matrycy kulturowej"(1). Jeśli sięgniemy do dzieła skompilowanego w okresie dynastii Han (206 r.p.n.e. - 221 r.n.e.) pt. "Kroniki Państw Dynastii Wu i Yueh" ("Wu Yueh Chun Chiu") będziemy mogli przeczytać następujące słowa wojowniczki noszącej imię Yueh Nu: "Kiedy ćwiczymy sztukę walki wręcz skupiamy swojego ducha na wnętrzu a na zewnątrz sprawiamy wrażenie rozluźnienia... . Kiedy przyjmujesz różne postawy regulujesz swoją chi, poruszając się zawsze żwawo"(2).

Kiedy zaczniemy wertować "Prawdziwą księgę południowego kwiatu" Chuang Tzu - podstawowe dzieło klasyki taoistycznej, natrafiamy na rozdział zatytułowany "O szermierce" a w nim czytamy: "Sztuka szermierki polega natym by stworzyć u przeciwnika wrażenie bezbronności i zachęcić go do rozpoczęcia ataku. Wykonuję ruch dopiero gdy on to uczyni, ale mój miecz trafia pierwszy"(2). Teraz pozwolę sobie zacytować myśli z "Sun Zi Bing Fa": "atakuj kiedy nie jest na to przygotowany, pojawiaj się tam, gdzie on się tego nie spodziewa", następnie z "Ta Shou Yao Yen" Wu Yuxianga (twórcy stylu Wu Taijiquan): "Jeśli przeciwnik się nie porusza, ja też się nie poruszam; jeśli przeciwnik wykona choćby niewielki ruch, uderzam pierwszy"(2).

Czy członkowie rodziny Chen posiadali wiedzę na temat qigong i sztuki walki przed Chen Wangtingiem ? Warto tu wspomnieć o Chen Bu, pierwszym z rodziny, który przeniósł się do obecnej wioski Chenjiagou w prowincji Henan. W "Chen Shi Taijiquan Gu Jin" można znaleźć wzmiankę, że Chen Bu posiadał umiejętności w "Nei Gong Quan Shu" (Wewnętrznej Sztuce Walki) i że ta sztuka walki była przekazywana w sekrecie w obrębie rodziny aż do czasów Chen Wangtinga.

W "Chen Shi Taijiquan Huizong" Chen Jifu (Ziming) można przeczytać, iż Chen Bu mówił: "mędrcy stworzyli techniki "fu xing" (zatrzymywania prawdziwej energii a związane z duchowym i moralnym rozwojem), jako podstawę swojej praktyki; ja wykorzystałem "wu sheng" (rozwijanie silnej budowy ciała) najpierw, nie tylko po o by mieć mocne ciało, ale by móc kontynuować głębszą naukę i zaawansowane ćwiczenia"(3). Chen Wangting w swojej pieśni "O długim i krótkim wersie" pisze prawdopodobnie o książce "Tai Shuang Ting Wai Jing Yu Jing" Wei Huacun (251 - 334) z okresu wschodniej dynastii Jin albo o "Shang Qing Huang Ting Nei Jin Jing" napisanej w okresie dynastii południowych (5 - 6 stulecie n.e.). Obydwie książki uważane są za prace na temat technik qigong. Gu Liuxin w swojej książce "Paocui" pisze, że była to "Huang Ting Jing" napisana przez Wang Xizhu (331 - 379) żyjącego w czasach dynasti Jin(13).

Chcąc opisać Chen Taijiquan musimy wziąć pod uwagę zarówno aspekt ruchów fizycznych, energii wewnętrznej, zasad filozofii i taktyki walki tego stylu, jak i faktu istnienia wpływów nań innych sztuk walki.

Według prof. Douglasa Wile(2) na powstanie Taijiquan miało pośrednio trzech ludzi. Jeśli chodzi o jego postawy, formy, twierdzi on, że mają swoje źródło w "Klasyce Walki Wręcz" (Quan Jing) generała Qi Jiguanga (1528 - 1587). "Klasyka Walki Wręcz" stanowi jeden z rozdziałów pracy noszącej tytuł "Nowe Efektywne Metody Walki Wręcz" (Ji Xiao Xin Shu). Jeśli chodzi o filozofię i ideologię, mówi się, że ich źródeł należy poszukiwać w "Sztuce Wewnętrznej Szkoły" Wang Cheng-Nan a opisanej przez Huang Tsung-Hsi (ojca) i Huang Pai-Chia (syna) w "Epitafium dla Wang Cheng-Nana". Pisma Chang Nai-Chou miałyprzekazać wiele z języka oraz teorii klasyki Taijiquan. Teoretyczne pisma Changa wywodzące się z XVIII wieku oraz stworzona przez niego forma dwudziestu czterech znaków odnoszą się do nauczania i esencji Taijiquan.

Bez ruchów "Pojedyńczy Bicz", "Złoty Kogut Stojący na Jednej Nodze", "Uderzenie w Końską Szyję" etc. Taijiquan nie byłoby tym czym jest. A ruchy te wywodzą się z 32-ruchowej formy ręcznej generała Qi Jiguanga opisanej przez niego w "Klasyce Walki Wręcz". Forma ta stanowiła praktyczną i syntetyczną esencję szesnastu stylów walki. Wśród nich był również "Styl Walki na Bliski Dystans Wełnianego Changa". Qi pisał o nim: "poprzez miękkość ruchów wyraża siebie w unikach i skrętach"(2). Pisał także, iż: "jedna postawa następuje po drugiej w odpowiednim porządku"(2).

Powróćmy raz jeszcze do generała Qi. Około 50 kilometrów od Chenjiagou (kolebki stylu Chen Taijiquan znajduje się Klasztor Shaolin (Klasztor Małego Lasu). T.Dufesne i J.Nguyen(4) wysuwają hipotezę, że Taijiquan i Shaolin byli bardzo bliskimi kuzynami, nie tylko ze względu na ich bliskość geograficzną(5). Piszą oni, iż ich teorie, techniki i formy wykazują czasami uderzające podobieństwa. Po drugie Shaolin i Taijiquan zawdzięczają wiele stylowi generała Qi Jiguanga. Po trzecie, pewne techniki istnieją lub istniały w obu systemach ale nie było ich w systemie generała Qi(4).

O powiązaniach Shaolinquan i Taijiquan może według nich(4) świadczyć również obecność imion Jingang i Weituo(6) w formach Chen Taijiquan. Jingang w nazwie drugiego ruchu Laojia Yilu (Pierwszej Formy Starego Stylu), Weituo w 47 ruchu Taiji Jian (Miecza Taiji). Matsuka Takashu pisze(4), że forma Hongquan (znana ze stylu shaolinquan) była w dawnych czasach czwartą formą stylu Chen Taijiquan, co potwierdzają zapiski rodziny Chen(7). W formach z kijem w obydwu stylach cztery ruchy mają takie same nazwy(4). I na koniec rzecz dość niesamowita i sądzę, że wymagająca dlatego weryfikacji - w wydanej w 1984 roku książce "Shaolin Wushu" prezentowana jest forma z Shaolin, która posiada taką samą kolejność i nazwy ruchów jak forma stylu Chen Taijiquan(4).

System Shaolinquan skorzystał również z technik stylu generała Yu Dayou (Yu Ta-Yu). Wiadomo, że Yu uczył sztuki walki mnichów z Shaolin(4). Niewątpliwie Yu Dayou i Qi Jiguang wymieniali między sobą doświadczenia dotyczące technik walki. Yu uczył także Qi sztuki walki kijem, którą wykorzystał dokonując syntezy własnego stylu(2). Jest więc możliwe, że obydwaj ćwiczyli style podobne do siebie. Dufresne i Nguyen zadają sobie pytanie, czy nie jest możliwe, że Taijiquan może wywodzić się pośrednio ze stylów generałów Yu i Qi poprzez styl Shaolinquan z okresu pomiędzy wiekiem 16-tym a 17-tym. Jest również możliwe, iż w trakcie swojego rozwoju Taijiquan ulegało i innym wpływom.


Przypisy:
1. Konrad Dynarowicz "Co mają wspólnego pchające dłonie Taijiquan ze "Sztuką Wojny" Sun Zi i ideami tradycyjnej chińskiej wojskowości". Świat Nei Jia Nr 30 (Czerwiec) 2003. 
2. Douglas Wile "Tai-Chi Ancestors. The Making of an Internal Martial Art". Sweet Chi Press, NY 1999. 
3. "The Best of "The Chen-Style Taijiquan Journal" 1993-1995, wyd. WCTAG. 
4. www.spheral.com/alma/martial/texts/tjq-slq-e.html 
5. Pisali o tym i inni autorzy, co można przeczytaćw "The Best of "The Chen-Style Taijiquan Journal" 1993-1999", wyd. WCTAG. 
6. Weituo i Jingang są bóstwami ochronnymi, strażnikami buddyjskich świątyni.
7. www.chinafrominside.com, artykuł Jarka Szymańskiego "Brief Analysis of Chen Family Boxing Manuals" (polskie tłumaczenie tego artykułu dokonane przez autora można znaleźć na stronie Magazynu Internetowego Świata Neijia: www.neijia.net)